Güneş lekeleri nedir?

Güneş lekeleri, Güneş'in içinden Güneş yüzeyine doğru çıkan güçlü manyetik alan çizgileri nedeniyle Güneş yüzeyinde oluşur ve çevrelerine kıyasla gözle görülür şekilde koyu lekeler olarak görünürler. Dünya'dan kat kat daha büyük olabilen bu güneş lekeleri her zaman karanlıktır çünkü Güneş'in çevresindeki yüzeyden çok daha soğukturlar. Büyük bir güneş lekesi 3700°C sıcaklığa sahip olabilir. Bu kulağa çok fazla gibi geliyor ama bunu Güneş'in yaklaşık 5500°C olan fotosfer sıcaklığıyla karşılaştırırsak, arada önemli bir fark olduğunu görürüz. Aslına bakarsanız, bir güneş lekesini Güneş'ten çıkarıp gece gökyüzümüze yerleştirebilseydik, sadece dolunay kadar parlak olurdu, bu da parlak Güneş'in kendisiyle çok büyük bir tezat oluşturur.

Güneş lekeleri, Güneş'in güneş maksimumuna yakın yıllarında sıkça görülen bir olaydır. Güneş maksimumu veya güneş maks, Güneş'in yaklaşık 11 yıllık güneş döngüsünde en yüksek aktivite dönemidir. Güneş minimumunda ise çok az veya hiç güneş lekesi bulunamaz. Güneş lekeleri, Güneş'in içinden gelen manyetik alan çizgilerinin güneş yüzeyinden geçtiği noktalarda oluşur, bu nedenle her güneş lekesinin kendi kutupluğu vardır.

Bir güneş lekesi iki bölümden oluşur:

• Karanlık kısım (umbra)
• Karanlık kısmın etrafındaki daha açık bölge (penumbra)

Güneş lekesi bölgeleri

Aşağıdaki görüntü, sayısız güneş lekesi içeren büyük ve karmaşık bir grubu göstermektedir. Buna güneş lekesi grubu veya aktif bölge denir. Her gün, Dünya'ya bakan güneş diskindeki tüm güneş lekesi bölgeleri patlama tehdidi açısından analiz edilir ve bir numara alır. Bu, NOAA Uzay Hava Tahmin Merkezi tarafından yapılır. Özellikle karmaşık manyetik düzenlere sahip güneş lekesi bölgeleri, güneş patlamalarına neden olabilen bir fenomen olarak bilinmektedir.

Güneşin Dönüşü

Güneş, Dünya gibi kendi ekseni etrafında döner. Güneşteki güneş lekesi bölgeleri gibi güneş özellikleri de Güneş'in dönüşünü takip eder. Bu, bir güneş lekesi bölgesinin Dünya'dan görüldüğü gibi doğudan batıya doğru güneş diski üzerinde hareket ettiği anlamına gelir. Bu önemlidir çünkü güneş lekesi bölgeleri, Dünya'ya koronal kütle püskürmesi göndermek için merkezi meridyene (Dünya'dan görüldüğü gibi) yakın olmalıdır. Bir güneş lekesi bölgesinin Dünya'dan görüldüğü gibi doğu kenarından batı kenarına gitmesi yaklaşık 2 hafta sürer. Bir güneş lekesi bölgesi, kutuplara doğru uzaklaştıkça Güneş yüzeyinde hareket etmek için daha uzun süre gerektirir. Bu, Güneş'in ekvatorunda kutuplarına göre daha hızlı dönmesinden kaynaklanır. Rotasyon periyodu, ekvatorda yaklaşık 25,6 gün ve kutuplarda 33,5 gündür. Güneş, Güneş'in etrafında yörüngeye girdiği Dünya'dan görüldüğünde, Güneş'in ekvatorundaki görünür dönme süresi yaklaşık 28 gündür.

Animasyon: Güneş Dinamiği Gözlemevi tarafından tespit edilen, 2192 numaralı çok büyük güneş lekesi yüzünü Dünya'ya dönüyor.

Güneş lekeleri hakkında daha fazlası

<< Önceki sayfaya git